Onlangs kreeg het Nederlands Tegelmuseum in Otterlo een partij van ruim tweehonderd ornamenttegels, met 151 verschillende patronen, afkomstig uit een boerderij in Staphorst. Een intrigerende schenking. Zaten al deze verschillende patronen ooit door elkaar aan de wand, als een bonte lappendeken? Onder tegelliefhebbers is al vele jaren bekend dat veel huizen in Staphorst een volledig betegelde kamer hebben. De nieuwe aanwinst is aanleiding om het eigenzinnige gebruik van tegels in Staphorst te presenteren. De dorpen Rouveen en Staphorst vormen samen een lintdorp van 8 km in een veengebied. Zij staan bekend als gelovige en gesloten gemeenschappen met opvallende tradities, zoals de eigen streekdracht. Van oudsher was het geen rijk gebied, waardoor de bewoners wellicht nog meer op elkaar aangewezen waren en niet bij elkaar achter wilden blijven. Verschillende kunstenaars hebben zich in de afgelopen eeuw laten inspireren door de lokale eigen cultuur.

Aan het begin van de twintigste eeuw kregen veel boerderijen in Staphorst en Rouveen opvallend kleurrijke tegelwanden. Sommige daarvan zijn ware lappendekens van patronen: tientallen verschillende tegels naast en door elkaar, samengebracht tot een uitbundig geheel. Deze wanden ontstonden vaak uit restpartijen tegels uit Harlingen, Makkum en Utrecht, die door een lokale handelaar werden opgekocht en een tweede leven kregen op het platteland.

De tentoonstelling stelt een intrigerende vraag centraal: waar komt deze uitgesproken, bonte smaak vandaan? De tegels worden gepresenteerd in de context van een eigenzinnige streekcultuur, waarin kleur en decoratie een belangrijke rol spelen. Te zien zijn onder meer beschilderde houten meubelen, deuren en panelen, het karakteristieke stipwerk in de streekdracht, pronkkasten vol hoog opgestapeld servies en houtimitaties van de zogeheten neuteboom.

Naast de samengestelde patronen zijn er ook talrijke kleine tableaus met dieren te vinden, vervaardigd bij Westraven naar schoolplaten van Scholz. Over deze bijzondere tegels publiceerde Jan Pluis eerder al in Tegel (nr. 48, 2020). Zijn schenking van een breed assortiment patroontegels in 2023, samen met enkele belangrijke bruiklenen, vormt nu de directe aanleiding voor deze expositie.

Ook beeldend kunstenaars raakten door de jaren heen geïnspireerd door Staphorst en Rouveen. Werk van Jo Koster (1868-19440), Max Nauta (1896-1957), Stien Eelsingh (1904-1964), Arnold Berbers (1935-2005) en Joke Plomp (1952) laat zien hoe deze lokale beeldtaal doorwerkte in de kunst. Daarnaast wordt het fotoproject Kleurrijk Staphorst van fotograaf Annie van Gemert getoond, waarin bewoners in streekdracht zijn vastgelegd, vaak in hun eigen, rijk ingerichte woonkamers.

De expositie komt tot stand dankzij bruiklenen van Museum Staphorst, Stedelijk Museum Meppel, de bibliotheek van het Nederlands Openluchtmuseum, evenals van particuliere verzamelaars en vrienden. Samen vertellen zij het verhaal van een regio waarin kleur, trots en verbeeldingskracht hand in hand gaan.

Nederlands Tegelmuseum Otterlo
Eikenzoom 12, 6731 BH Otterlo
Openingstijden: Dinsdag t/m zondag van 13:00 – 17:00 uur.
Het museum is ook geopend op 1e en 2e Paasdag, 1e en 2e Pinksterdag en Hemelvaartsdag
Het museum is volledig rolstoeltoegankelijk en er is een aangepast toilet aanwezig.