Op zaterdagmiddag 6 juni bracht de Nederlandse Vereniging van Vrienden van Ceramiek en Glas een bezoek aan de tentoonstelling Jan van der Vaart: voor Jan en alleman. De deelnemers werden in twee groepen verdeeld en kregen een rondleiding van Jan de Bruijn, die ons op enthousiaste wijze meenam door het leven en werk van deze belangrijke Nederlandse keramist. Tussendoor was er gelegenheid om onder het genot van koffie en taart gezellig bij te praten.

De tentoonstelling is georganiseerd naar aanleiding van het verschijnen van een nieuw boek over Jan van der Vaart. Tijdens de rondleiding kregen we niet alleen een indruk van zijn karakteristieke werk, maar ook van zijn ontwikkeling als maker. Hoewel hij lessen volgde en werkervaring opdeed bij verschillende werkgevers, was hij grotendeels autodidact. Een studiereis naar Engeland vormde een belangrijk keerpunt in zijn carrière. Hij maakte de overstap van aardewerk naar steengoed en maakte waarschijnlijk toen ook kennis met een vorm van bronsglazuur waarmee hij later grote bekendheid zou verwerven.

Een interessant aspect van zijn werk was de introductie van de zogenoemde multiples: ontwerpen die met behulp van mallen in series werden vervaardigd. Ondanks deze seriematige productie bleef ieder object uniek handwerk, doordat het met de hand werd afgewerkt, geglazuurd en gesigneerd. Deze werkwijze verlaagde de kosten en maakte zijn werk toegankelijk voor een breder publiek. De titel van de tentoonstelling verwijst hier treffend naar: voor Jan en alleman. De expositie liet bovendien zien hoe Van der Vaarts heldere, geometrische vormentaal zich in de loop der jaren ontwikkelde. Daarbij kwam ook zijn beroemde tulpentoren aan bod. Opmerkelijk genoeg vond hij hiervoor zijn inspiratie niet in historische tulpenvazen, maar in reclamebeelden van stapelbare pannen.

Bijzonder was ook de inrichting van de tentoonstelling. Van der Vaart vond dat een vaas pas echt betekenis kreeg wanneer deze uit de kast kwam en met bloemen werd gevuld. Om dat idee zichtbaar te maken, waren op verschillende plaatsen kunstbloemen toegevoegd. Daarnaast stonden vrijwel alle objecten vrij opgesteld en slechts zelden achter glas. Hierdoor kwamen de werken goed tot hun recht en kreeg de tentoonstelling een open en toegankelijke uitstraling.

Al met al was het een geslaagde en informatieve excursie. We hebben niet alleen veel fraaie objecten gezien, maar kregen ook meer inzicht in de persoon achter het werk en zijn betekenis voor de Nederlandse keramiek.