!cid_image001_jpg@01D682D0.jpg

In Memoriam Mr. Els Veder–Smit

 

In 1999 werd in Den Haag, ten overstaan van Notaris van Dullemen, de Stichting Hollands Porselein opgericht. Het doel was de bekendheid van dit facet van de productie van toegepaste kunst in het 18de-eeuwse Nederland te vergroten, o.a. door het stimuleren van onderzoek, publicaties en tentoonstellingen. Ook kon hulp worden geboden bij het doen van aankopen ten behoeve van openbare verzamelingen in Nederland.

 

Het was een initiatief van Mr. Els Veder–Smit die kort voor haar 99ste verjaardag op 29 augustus in Leeuwarden is overleden. De stichting, waarvan zij na haar terugtreden uit het bestuur beschermvrouwe was, heeft in de loop der jaren kunnen bijdragen aan de uitbreiding van de collecties Hollands porselein in het Museum Weesp, het Kasteel-Museum Sypesteyn, het Rijksmuseum, het Keramiekmuseum Princessehof en het Gemeeentemuseum (Kunstmuseum Den Haag).

 

Els Veder heeft de stichting opgericht ter herinnering aan haar echtgenoot Mr. C.J. (Kees) Veder met wie zij in 1947 in het huwelijk was getreden. Samen hadden zij een voorliefde opgevat voor dit verzamelgebied. Tijdens jaarlijkse bezoeken aan de Oude Kunst- en Antiekbeurs in het Prinsenhof te Delft werden regelmatig aankopen gedaan. Deze werden opgesteld in een vitrinekastje in Lodewijk XVI-stijl dat prominent aanwezig was in de zitkamer van beide huizen die het echtpaar achtereenvolgens aan de Harlingerstraatweg heeft bewoond.

 

Els (Elisabeth) Veder werd in 1921 geboren in Kinderdijk, in een familie van scheepsbouwers. Na het gymnasium alpha ging zij in 1940 in Leiden rechten studeren. Vanwege de oorlogssituatie zette zij haar studie voort in Utrecht. Daar deed zij in 1947 doctoraalexamen.

 

Met haar man vestigde zij zich in Huis ter Heide. Als lid van de VVD kwam Els Veder in 1954 in de Provinciale Staten van Utrecht. In 1958 werd zij wethouder in Zeist. Kees Veder maakte inmiddels carrière in de rechterlijke macht. Die voerde hem in 1961 naar de rechtbank in Leeuwarden, het enige tweetalige arrondissement in Nederland. Els volgde in 1962 en kwam het jaar daarop voor de VVD in de overwegend ‘rode’ gemeenteraad van Leeuwarden. In 1967 werd zij lid van de Tweede Kamer en in 1977 trad zij toe tot het Kabinet van Agt-Wiegel als staatssecretaris van Volksgezondheid, onder Ginjaar als Minister. Els Veder ambieerde geen tweede termijn, en nam zitting in de Eerste Kamer, van 1981 tot 1991.

 

In 1987 overleed haar man en woonde Els alleen in het door Ir. Jo Vegter in 1971 gebouwde huis. Naast de niet-aflatende belangstelling voor de politiek en haar partij kregen kunst, cultuur en natuur, vooral in het haar na aan het hart liggende Friesland haar aandacht. Zo maakte zij het in 1996 mede mogelijk om namens de Koninklijke Vereniging van Vrienden van de Aziatische Kunst dr. Christiaan Jörg te benoemen tot bijzonder hoogleraar in Leiden. Zijn leeropdracht was de materiële geschiedenis van de wisselwerking tussen Azië en Europa. Maar ook weidevogels hadden haar aandacht, en gasten op haar verjaardag werden uitgenodigd daaraan bij te dragen.

 

Een hoogtepunt voor Els Veder was de tentoonstelling in 2007, en het boekwerk, ‘Pretty Dutch’ in het Princessehof te Leeuwarden: een uitgebreid overzicht van de zeer gevarieerde productie van porselein in Weesp, Loosdrecht, Ouder en Nieuwer Amstel, en Den Haag.

 

Herbert Jan Hijmersma

© Vormen uit vuur