Picasso aan zeeCover PaZ HR-1.jpg

Sinds afgelopen donderdag 13 oktober 2016 is in museum Beelden aan Zee in Den Haag de tentoonstelling Picasso aan zee te zien. Het is voor het eerst dat er zo’n grote overzichtstentoonstelling van het keramische werk van Pablo Picasso in Nederland te zien is. Bij de tentoonstelling verscheen de gelijknamige catalogus, die naast de getoonde werken, enkele essays bevat over de keramiek van Picasso. Zowel de tentoonstelling als het boek zijn uniek en inspirerend. Zelfs voor wie niet houdt van het werk van Picasso als schilder, zijn beide meer dan de moeite waard. Picasso’s werk leent zich bij uitstek voor keramiek.

 

Fusie

Zoals Jan Teeuwisse, directeur van museum Beelden aan Zee, het samenvat in zijn inleiding bij de catalogus: “In 1945 stond Picasso op het toppunt van zijn roem. Als schilder welteverstaan, want zijn plastische werk werd vooralsnog gezien als interessante bijvangst van de geniale vernieuwingen die hij vanaf het begin van de eeuw in de schilderkunst teweeg heeft gebracht. Wars van dat heldendom en de grauwe oorlogsjaren beu, raakte Picasso in de jaren na de Liberation begeesterd door de mediterrane wereld van Antibes en omgeving en wist hij zich artistiek te herladen. De millennia-oude pottenbakkerij van het nabije Vallauris inspireerde hem tot een unieke serie keramische werken waarin zijn schilderkunst en beeldhouwkunst tot fusie zijn gekomen”.

 

Madoura

Na de inleiding van Jan Teeuwisse, volgt ‘Picasso’s keramiek: een nieuw artistiek avontuur’ van Marilyn McCully, waarin zij de verschillende keramische vormen belicht waarin Picasso werkte en met name ingaat op de activiteiten in de Madoura pottenbakkerij in Vallauris. Tijdens een vakantie in het zuiden was Picasso via via in contact gekomen met Georges en Suzanne Ramié, die met deze pottenbakkerij de eeuwenoude traditie van het vervaardigen van keramiek nieuw leven inbliezen en tegelijkertijd moderne kunstzinnige keramiek produceerden. Vanaf zomer 1947 gaat Picasso bijna dagelijks naar de pottenbakkerij om alle aspecten van keramiekproductie onder de knie te krijgen. Al snel begon hij zelf keramiek te maken. Traditie – in de zin van bestaande vormen, maar ook invloed vanuit bijvoorbeeld de Griekse keramiek – koppelt hij daarbij aan een geheel eigen benadering en zijn eigen thema’s. In relatief korte tijd produceerde hij een groot aantal werken.

 

Baanbrekend

Het is ongelooflijk hoe zijn benadering van kunst tot haar recht komt in zijn keramisch werk. Zijn geabstraheerde weergave van de werkelijkheid, de decompositie van elementen en zijn expressiviteit krijgen letterlijk en figuurlijk een extra dimensie in zijn keramiekstukken. Hij vormt bestaande traditionele vormen als vaas of pot om tot figuren, terwijl de oorspronkelijk functie zichtbaar blijft. Hij speelt met oude Griekse en Spaanse vormen en geeft daar een eigen interpretatie aan. McCully schrijft: “Hij beschouwde zijn experimenten met keramiek gelijk aan de baanbrekende vooruitgang van de papiers collés bijna vijf decennia eerder in zijn carrière. Zoals hij Laurens vertelde: ‘Wat moeten we idioten of lafaards zijn geweest om daarmee te stoppen! We hadden fantastische middelen tot onze beschikking […] maar ik keerde terug naar olie en jij naar marmer. Het is krankzinnig.”

 

De tentoonstelling en de catalogus geven van zijn werk in keramiek en de ontwikkeling daarin een prachtig beeld. Door McCully’s bijdrage, maar zeker ook door de bijdrage in de catalogus van Jean-Louis Andral, directeur van het Musée Picasso in Antibes en gastconservator van de tentoonstelling in museum Beelden aan Zee. Hij beschrijft de technieken die Picasso toepaste en enkele van de door hem veel gebruikte vormen.

 

Al met al is de catalogus zeer de moeite waard; mooi uitgevoerd, met een pagina en soms zelfs twee pagina’s per werk. Met daarnaast foto’s van Picasso zelf en van de omgeving waarin hij werkte. Een inspirerend boek bij een inspirerende tentoonstelling.

 

Picasso aan zee. Red. Marilyn McCully, Michael Raeburn, Marlene Bürgi. 2016, Waanders Uitgevers, Zwolle. ISBN 978 94 6262 111 4

© Vormen uit vuur