Home > Boeken

Picasso aan zeeCover PaZ HR-1.jpg

Sinds afgelopen donderdag 13 oktober 2016 is in museum Beelden aan Zee in Den Haag de tentoonstelling Picasso aan zee te zien. Het is voor het eerst dat er zo’n grote overzichtstentoonstelling van het keramische werk van Pablo Picasso in Nederland te zien is. Bij de tentoonstelling verscheen de gelijknamige catalogus, die naast de getoonde werken, enkele essays bevat over de keramiek van Picasso. Zowel de tentoonstelling als het boek zijn uniek en inspirerend. Zelfs voor wie niet houdt van het werk van Picasso als schilder, zijn beide meer dan de moeite waard. Picasso’s werk leent zich bij uitstek voor keramiek.

 

Fusie

Zoals Jan Teeuwisse, directeur van museum Beelden aan Zee, het samenvat in zijn inleiding bij de catalogus: “In 1945 stond Picasso op het toppunt van zijn roem. Als schilder welteverstaan, want zijn plastische werk werd vooralsnog gezien als interessante bijvangst van de geniale vernieuwingen die hij vanaf het begin van de eeuw in de schilderkunst teweeg heeft gebracht. Wars van dat heldendom en de grauwe oorlogsjaren beu, raakte Picasso in de jaren na de Liberation begeesterd door de mediterrane wereld van Antibes en omgeving en wist hij zich artistiek te herladen. De millennia-oude pottenbakkerij van het nabije Vallauris inspireerde hem tot een unieke serie keramische werken waarin zijn schilderkunst en beeldhouwkunst tot fusie zijn gekomen”.

 

Madoura

Na de inleiding van Jan Teeuwisse, volgt ‘Picasso’s keramiek: een nieuw artistiek avontuur’ van Marilyn McCully, waarin zij de verschillende keramische vormen belicht waarin Picasso werkte en met name ingaat op de activiteiten in de Madoura pottenbakkerij in Vallauris. Tijdens een vakantie in het zuiden was Picasso via via in contact gekomen met Georges en Suzanne Ramié, die met deze pottenbakkerij de eeuwenoude traditie van het vervaardigen van keramiek nieuw leven inbliezen en tegelijkertijd moderne kunstzinnige keramiek produceerden. Vanaf zomer 1947 gaat Picasso bijna dagelijks naar de pottenbakkerij om alle aspecten van keramiekproductie onder de knie te krijgen. Al snel begon hij zelf keramiek te maken. Traditie – in de zin van bestaande vormen, maar ook invloed vanuit bijvoorbeeld de Griekse keramiek – koppelt hij daarbij aan een geheel eigen benadering en zijn eigen thema’s. In relatief korte tijd produceerde hij een groot aantal werken.

 

Baanbrekend

Het is ongelooflijk hoe zijn benadering van kunst tot haar recht komt in zijn keramisch werk. Zijn geabstraheerde weergave van de werkelijkheid, de decompositie van elementen en zijn expressiviteit krijgen letterlijk en figuurlijk een extra dimensie in zijn keramiekstukken. Hij vormt bestaande traditionele vormen als vaas of pot om tot figuren, terwijl de oorspronkelijk functie zichtbaar blijft. Hij speelt met oude Griekse en Spaanse vormen en geeft daar een eigen interpretatie aan. McCully schrijft: “Hij beschouwde zijn experimenten met keramiek gelijk aan de baanbrekende vooruitgang van de papiers collés bijna vijf decennia eerder in zijn carrière. Zoals hij Laurens vertelde: ‘Wat moeten we idioten of lafaards zijn geweest om daarmee te stoppen! We hadden fantastische middelen tot onze beschikking […] maar ik keerde terug naar olie en jij naar marmer. Het is krankzinnig.”

 

De tentoonstelling en de catalogus geven van zijn werk in keramiek en de ontwikkeling daarin een prachtig beeld. Door McCully’s bijdrage, maar zeker ook door de bijdrage in de catalogus van Jean-Louis Andral, directeur van het Musée Picasso in Antibes en gastconservator van de tentoonstelling in museum Beelden aan Zee. Hij beschrijft de technieken die Picasso toepaste en enkele van de door hem veel gebruikte vormen.

 

Al met al is de catalogus zeer de moeite waard; mooi uitgevoerd, met een pagina en soms zelfs twee pagina’s per werk. Met daarnaast foto’s van Picasso zelf en van de omgeving waarin hij werkte. Een inspirerend boek bij een inspirerende tentoonstelling.

 

Picasso aan zee. Red. Marilyn McCully, Michael Raeburn, Marlene Bürgi. 2016, Waanders Uitgevers, Zwolle. ISBN 978 94 6262 111 4

Lees meer

de-genen-van-de-kunstverzamelaar-50-collecties-in.jpg

De genen van de kunstverzamelaar

Van schilderijen van Rembrandt en Frans Hals, porselein, juwelen tot geborduurde bruidsjurken en militaire voertuigen. Van alles is te vinden in de tientallen collecties in de familie Six en aanverwanten. Auteur Jacob Six heeft de omvangrijke taak op zich genomen  al deze verzamelingen in dit boek samen te brengen. Tegelijkertijd is deze uitgave meer: er is een synthese ontstaan van de kunstgeschiedenis en de sociale geschiedenis van de in Nederland maar zo zelden beschreven elite van weleer.

 

De collecties zijn gekoppeld aan allerlei individuen, vaak met een boeiende levensgeschiedenis. Een gedeelte van de objecten is nog altijd particulier bezit van familieleden, vele andere delen zijn pronkstukken van internationale musea. Wereldbekend is de verzameling zeventiende-eeuwse familieportretten waaronder belangrijke werken door Rembrandt van Rijn, Frans Hals, Paulus Potter, Govert Flinck, Nicolaas Maes etc. Van een geheel andere orde is bijvoorbeeld de verzameling anatomische preparaten van Gerardus Vrolik die nu de kern vormt van de museumcollectie van het AMC. Zo zijn ruim veertig hoofdstukken gewijd aan verzamelingen van o.a. porselein, glas, juwelen, zilver, geborduurde bruidsjurken, militaire voertuigen, uurwerken en Indische wapens.

 

Dit royaal geïllustreerde boek geeft aandacht aan de avonturen en levensomstandigheden van verzamelaars gedurende 500 jaar.

 

Uitgeverij Waanders & de Kunst

336 pagina's

21 x 26 cm

275 illustraties in kleur en 75 in zwart-wit

gebonden

Nederlands

ISBN 9789462630192

€ 45,00

Lees meer

image004.png

Keramiekstad - Maastricht en de aardewerkindustrie

In 2015 sloot eigenaar Geberit het verkoopkantoor van Sphinx in Maastricht, reden voor Ad Knotter van het Sociaal Historisch Centrum voor Limburg, om een boek te doen verschijnen over de geschiedenis van deze voor Maastricht zo bepalende industrie. Dit boek, getiteld Keramiekstad, bevat artikelen die al eerder zijn gepubliceerd, voor een belangrijk deel in het jaarboek van het Centrum, de Studies over de sociaal-economische geschiedenis van Limburg.

 

Maastricht kent een mooie keramiektraditie; iedereen kent de prachtige potten, vazen en schalen van Regout, Sphinx, Societé Ceramique en Mosa. Heel Nederland kent het sanitair dat al sinds decennia bij Sphinx gemaakt wordt. De keramiektraditie in Maastricht heeft echter ook een belangijke sociale component. Als een van de belangrijkste werkgevers, drukten de keramiekfabrieken een zwaar stempel op de sociale geschiedenis van de streek.

 

In het boek Keramiekstad – Maastricht en de aardewerkindustrie in de negentiende en twintigste eeuw staat niet de keramiek zelf centraal, maar alle factoren daaromheen: de sociale, historische en gebiedsontwikkeling, productiewijzen et cetera. De onderwerpen zijn zeer verschillend en juist daardoor geeft het boek een breed beeld van de aardewerkindustrie in de negentiende eeuw.

 

Alle bijdrages zijn stuk voor stuk van hoge kwaliteit. De auteurs zijn dan ook alle op wetenschappelijk niveau met hun onderwerp bezig (geweest), tegelijkertijd zijn de stukken goed leesbaar.

 

Eric van Royen trapt af met het hoofdstuk over ‘De ondernemersfamilie Regout in de negentiende eeuw’, een zeer interessante bijdrage die de ontwikkeling van de industrie laat zien en de rollen die de verschillende familieleden hierbij speelden. Duidelijk wordt hier – en verder op in het boek – dat er een groot verschil was tussen oprichter Petrus Regout, een echt paternalistische ondernemer, en zijn zonen, die puur handelden uit winstbejag. De zeer negatieve reputatie die de familie uiteindelijk kreeg, betrof echter zowel de vader als de zoons.

Sylvia Kruisinga beschrijft aan de hand van verschillende historische documenten de ontwikkeling van het fabrieksterrein, dat zich in de loop van de tijd sterk uitbreidde en moderniseerde. |Zij geeft tegelijkertijd een goed beeld van hoe de productie en techniek zich ontwikkelden.

Gertjan de Groot beschrijft uitgebreid hoe de werkverdeling tussen mannen en vrouwen vorm kreeg in de verschillende onderdelen van het productieproces en zich ontwikkelde door de tijd heen.

In De techniek van het versieren: het decoreren van aardewerk bij Regout/Sphinx en Société Céramique laat Serge Langeweg zien hoe de techniek van het decoreren zich ontwikkelde; hij beschrijft het productieproces en de verschillende mogelijkheden van decoreren in de verschillende periodes. Het handschilderen werd in de loop der tijd steeds meer vervangen door drukdecors, decalcomania, sjabloneren en spuiten en het werken met zeefdruk of silkscreen.

Een meer historisch-sociologische aanpak volgt Thijs van Vugt in zijn artikel In en uit het Boschstraatkwartier. Mobiliteit en levensloop van twee families uit een Maastrichtse arbeiderswijk in vijf generaties (ca 1770 – ca 1940). Hij laat zien dat de fabriek weliswaar een belangrijke rol speelde voor deze families in deze periode, maar dat het zeker niet de enige plek was waar zij werk vonden.

Wim Mes beschrijft in De aardewerkfabriek van Frederik Regout, 1891-1896, de poging van een kleinzoon van stichter Petrus Regout om een eigen fabriek op te richten. Hij werd door zijn eigen familie ernstig tegengewerkt en uiteindelijk werd de fabriek overgenomen door de firma P. Regout & Co. Het lukte hem daarna niet meer om aansluiting te vinden bij de familie en weer een rol te krijgen in de aardewerkindustrie van P. Regout.

Aan de hand van prachtige foto’s, bij toeval gevonden in een kist, beschrijft Max Wijnen in zijn bijdrage de glasfabricage bij Sphinx omstreeks 1920.

Vlak voor de Eerste Wereldoorlog, telde de aardewerkindustrie in Maastricht haar grootste aantal werknemers. Om verschillende redenen loopt de werkgelegenheid in deze industrie de daarop volgende decennia sterk terug. Casper Cillekens beschrijft deze ontwikkeling en de verschillende factoren die dit beïnvloed hebben, zoals de trek naar de mijnen.

Een bijzonder hoofdstuk is Hermann Salmang (1890-1961) en de introductie van wetenschappelijk onderzoek bij Sphinx. Lucas Cornips en Ernst Homburg beschrijven hierin de ontwikkeling van wetenschappelijk onderzoek en de betekenis die dit heeft gehad voor de ontwikkeling van de aardewerkindustrie in Maastricht.

In het laatste hoofdstuk onderzoekt redacteur Ad Knotter, hoe het komt dat de naam Regout en het bedrijf Sphinx zo’n sterk symbolische lading hebben gekregen en steeds hebben behouden. Al doende beschrijft hij de sociale geschiedenis van Regout en de Sphinx.

 

Al met al is Keramiekstad een zeer lezenswaardig boek, dat een bepaalde periode, plaats en industrie laat herleven. Daarnaast is het boek ook nog eens prachtig geïllustreerd met foto’s en afbeeldingen van decoraties van het aardewerk van Regout en Spinx.

 

 

Door Ad Knotter (red.)

320 pag.

17 x 24 cm

Circa 150 afbeeldingen in kleur en zwart wit

Paperback

ISBN 978 94 625 8129 6

€ 22,50

Te verkrijgen in de boekhandel, of via de uitgever WBOOKS

lees meer

omslagnieuwmullergroot.jpg

Nieuwe uitgave over Leen Muller

De meester-plateelschilder Leen Muller (1879-1969) was de belangrijkste ontwerper van Plateelbakkerij Zuid-Holland te Gouda. Muller was hier werkzaam van 1898 tot 1936. Dit boek – deze eerste monografie ‘Leen Muller en de Plateelbakkerij Zuid-Holland (1898-1936)’ is gewijd aan deze opmerkelijke kunstenaar – en geeft in acht hoofdstukken een overzicht van Mullers werk vanaf 1898, toen hij als decorschilder in dienst trad van de Plateelbakkerij. Aan de orde komen onder andere Mullers bemoeienis met de Vereeniging van Ambachts- en Nijverheidskunst (VANK), het Instituut voor Sier- en Nijverheidskunst (ISN) en de toepassing van kunstglazuren. Vanzelfsprekend wordt het geheel in de context geplaatst van nationale en internationale ontwikkelingen. Het boek bevat veel tot nog toe onbekend materiaal. De 500 kleurenfoto’s van bestaand werk en de ca 400 reproducties van zwart-witfoto’s uit de tijd zelf geven samen een vrijwel compleet overzicht van het oeuvre van Leen Muller. Het boek is verkrijgbaar in het Museum, bij de uitgever en de gespecialiseerde boekhandel.

 

Deze monografie verschijnt ter gelegenheid van de tentoonstelling ‘Leen Muller en de Plateelbakkerij Zuid-Holland’ in het Museum Gouda, van 24 januari tot 8 mei 2016 en van 30 september 2016 tot 15 januari 2017.

 

Titel: Leen Muller en de Plateelbakkerij Zuid-Holland (1898-1936)

Uitgever: Primavera pers

Auteurs: Bert-Jan Baas, Koos van Brakel, Dennis van den Hoek en Frits Muller

2016, 304 pp., ca. 900 illustraties, gebonden

ISBN 978-90-5997-219-3

Prijs: €35.00

Lees meer

Schneider.jpg

Nieuw boek: Glas van Charles Schneider

Glas expert en antiquair Tiny Esveld maakt met haar nieuwe boek Charles Schneider French art deco glass een welkome toevoeging aan haar publicaties over Frans art nouveau en art deco glas, haar specialisme. Zij schreef het samen met Marie-Christine Joulin, belangrijk Schneider-deskundige, die al eerder een boek over de beroemde glaskunstenaar publiceerde. Hun nieuwe boek is een prachtige en luxe uitgave, informatief, toegankelijk geschreven en boordevol kleurenfoto's.

 

In bijna driehonderd pagina's raakt de lezer bekend met leven, tijd en oeuvre van Charles Schneider (1881-1953), die met de vormen en versiering van zijn glascreaties voorop liep in de art deco, en pionierde met kleuren van een ongekende expressiviteit.In een bondige biografie komen Schneiders jonge jaren en artistieke ambities tot leven, zijn ontwerpactiviteiten voor Daum en zijn graveren van penningen en halfedelsteen - een kunst die hem later zeer van pas zou komen. Kort wordt ingegaan op ontstaan en bloei van Verreries Schneider S.A., de fabriek in Epinay-sur-Seine, waarin zijn broer Ernest een vitale zakelijke rol speelde. Het bedrijf kende twee productielijnen: Schneider en Le Verre Français. Ook de techniek van glasetsen en -graveren komt aan bod, evenals de procedés van poedergekleurd glas, virtuoze marqueterie en lusterglas op mat gekleurd fond. Interessant zijn de artistieke experimenten en het voortdurende laboratoriumonderzoek. En uiteraard gaan de schrijfsters in op stijl, de ontwikkeling van art nouveau naar art deco met zijn strakke lijnen en patronen, en geserreerde wijze van decoreren.

 

Vanuit Parijs vonden de coupes en vazen in de meest fantastische vormen en kleuren, de lampen en het glas-in-lood hun weg. Niet alleen binnen Frankrijk. Export naar omringende landen was van groot belang en veel glas ging naar Noord- en Zuid-Amerika. Helaas ontkomt Verreries Schneider niet aan de Grote Depressie: in 1931 branden er praktisch geen ovens meer; zeven jaar later is het einde nabij.

Dit biografische en technische verhaal is verlucht met sfeervolle foto's van familie en bedrijf en met ontwerptekeningen. Die zijn stuk voor stuk van Schneiders hand, want hij ontwierp zelf alle glasvormen en flora- en faunadecors voor zijn creaties.

Bijzonder is dat de auteurs toegang kregen tot het familie-archief en zo interessante nieuwe gegevens konden opnemen. De ontwerptekeningen en foto's bij voorbeeld, een aantal bronzen die Schneider heeft gemaakt - wat niemand wist - en een gedenkwaardigheid als Schneiders inzending in 1910 voor de Salon de la Société des Artistes Français: La Toilette, uitgevoerd als bronsmedaille en als cameo. Maar de kern vormen de honderden verrukkelijke kleurenfoto's van zijn begerenswaardige objecten. Voorzien van een korte omschrijving en uitleg waarom ze zo bijzonder of attractief zijn.

 

Charles Schneider French art deco glass wordt gepresenteerd op 21 november tijdens PAN Amsterdam, van 22-29 november in de RAI in Amsterdam. Tiny Esveld biedt op de PAN Amsterdam een mooie keuze aan uit het oeuvre van Charles Schneider, waaronder verschillende Coupes Bijoux en Vases Bijoux, een viertal vazen van helder glas met luchtbellen én een aantal Le Verre Français vazen met decors die nog niet bekend waren.

Tiny Esveld is antiquair-glasspecialist en eigenaar van een galerie in Brasschaat (bij Antwerpen). De galerie is gespecialiseerd in Frans art nouveau en art deco glas en meubelen van rond 1900, met een accent op Gallé, Daum en Schneider.

 

Praktische informatie

Titel: Charles Schneider French art deco glass (met Franse vertaling) Auteurs: Tiny Esveld en Marie-Christine Joulin

Uitgever: Tiny Esveld, Brasschaat

23 cm x 28 cm

Harde kaft

Prijs: € 48,-

Beschikbaar in november

Te bestellen via www.tinyesveld.com

Lees meer

© Vormen uit vuur