Home

Princessehof oud.jpg

Vooraankondiging symposium: Keramiekmusea: verleden, heden en toekomst

De Ottema-Kingma Stichting (OKS) organiseert samen met de afdeling Kunstgeschiedenis van de Radboud Universiteit Nijmegen het jaarlijkse OKS-symposium. Thema dit jaar is ‘keramiekmusea: verleden, heden en toekomst’.

 

Dit jaar bestaat Keramiekmuseum Het Princessehof  in Leeuwarden 100 jaar. Daarmee is het een van de oudste keramiekmusea in Europa. De vorstelijke behuizing van het museum is op zichzelf al bijzonder, evenals de wijze waarop het er werd gevestigd. Als erfgenaam van Nanne Ottema, de oprichter van Keramiekmuseum Het Princessehof, wil de OKS bij dit bijzondere jubileum terugblikken, het actuele beeld vergelijken en waar mogelijk vooruitkijken.

 

De meeste keramiekmusea zijn ontstaan uit particuliere verzamelingen, waar bevlogenheid en verdieping van kennis de boventoon voerden. Deze musea waren vooral bedoeld voor fijnproevers die precies wisten wat ze zagen, of daarvan studie maakten.

 

Veel van deze musea lopen tegenwoordig het risico van lage bezoekersaantallen en een moeizaam exploitatiemodel als ze geen beleid voeren dat is gericht op een breder publiek. Het blijkt vaak een grote uitdaging te zijn om zowel vakspecialisten als meer algemeen belangstellenden te bedienen. De centrale vraag is hoe gespecialiseerde musea met deze opgave om gaan.

 

De OKS is verheugd al te kunnen delen dat mevrouw J. Harrison-Hall, conservator van de collectie Azië en de Percival David collection in het British Museum in Londen, haar medewerking aan het symposium heeft toegezegd.

 

Het jaarlijkse OKS-symposium vindt plaats op maandag 27 november 2017 in Leeuwarden. Het volledige programma en de mogelijkheid om u aan te melden volgt later dit jaar.

 

Lees meer

haarlemmerolie.png

Symposium historisch gebruiksglas

De stichting Het Historisch Gebruiksglas organiseert op zaterdag 9 september a.s. een symposium over historisch gebruiksglas: voorwerpen die een functie hadden in het dagelijks leven of gebruikt zijn bij bijzondere of feestelijke gelegenheden en niet gemaakt zijn als uiting van kunstzinnigheid. Vorig jaar vond het allereerste symposium plaats.

 

Het symposium zal plaatsvinden in het Rijksmuseum van Oudheden, Rapenburg 28, 2301 EC Leiden (www.rmo.nl) van 13.30 tot 16.30 uur en wordt afgesloten met een borrel tot uiterlijk 17.30 uur, als het museum gaat sluiten. 


Programma:


Inloop met koffie
Van 13.30 tot 14.00 uur is er inloop met koffie. Daarna volgens een viertal lezingen. Na elke lezing is er gelegenheid om enkele vragen te stellen.

 

Lezing 1:

 

Wat betekent een collectie Romeins glas voor het Allard Pierson Museum?
Drs René van Beek is conservator bij het Allard Pierson Museum, het archeologie museum van de Universiteit van Amsterdam.


Het Allard Pierson Museum heeft een bijzondere glascollectie. Deze collectie wordt op verschillende manieren gebruikt. Er wordt onderzoek naar gedaan, het wordt gebruikt voor onderwijs en er is contact met verzamelaars. Aan de hand van enkele bijzondere stukken uit de collectie wordt nader ingegaan op het belang van deze collectie.

 

Lezing 2:

 

Bodenfelde and Corvey: Carolingian glass production in Central Germany
Prof. Dr Hans-Georg Stephan, Martin Luther Universiteit van Halle-Wittenberg. (Professor Stephan zal in het Engels spreken.)


Within the last decades our knowledge of early medieval glass has augmented a lot by means of archaeological and scientific research. One of the main topics seems to have been the shift from Mediterranean soda type glass to plant ash glass made from local wood around 800. There are now a lot of mostly quite humble and some rich finds from elite contexts like the imperial palace of Charlemagne in Aachen as well as from monasteries and cathedrals of the Frankish Empire as well as from the emporia around the North Sea (Dorestad) and the Baltic. In most cases it is assumed that only a secondary working of imported raw glass took place for building purposes. It also seemed to be clear that the organization model of forest glass houses was not established before the 12th-13th century in Europe. Recently we have found this type of glassworks in a 9th century context in the Upper Weser area. We do assume thatthis is cl osely connected with the foundation of the nearby imperial monastery of Corvey, a filiation of Corbie in France from 822, where also evidence for Carolingian glass manufacture has been excavated.

 

Na de pauze vervolgt het programma met:

 

Lezing 3: 

 

Glasvondsten van`Ons’ lieve Heer op Solder`
Jaap Kottman, specialist archeologisch glas, oud-wetenschappelijk medewerker van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.


De lezing gaat over de glasvondsten uit de grote beerkelder onder de 17e eeuwse kerk `Ons’ lieve Heer op Solder` aan de Oudezijds Voorburgwal te Amsterdam. Tegenwoordig is dit gebouw een Museum. Deze beerkelder is in 2013 opgegraven door de Amsterdamse Stadsdienst Monumenten en Archeologie. Daarin zijn 11.066 glasscherven aangetroffen. Ze zijn uitputtend uitgezocht tot 768 voorwerpen. 311 exemplaren daarvan, behoren tot drinkgerei. Het zijn bekers, kelkglazen en roemers. Deze groepen geven ieder een andere drinkfunctie aan. De vondsten stammen voor een groot deel uit een relatief korte periode: 1675-1725. Het is daarmee een zeer representatief vondstcomplex dat meer inzicht kan geven over het gebruik van drinkgerei voor dagelijks gebruik in de late 17e en de vroege 18e eeuw.

 

Lezing 4: 

 

De Inktpot, opkomst en ondergang
Johan Soetens, oud-directeur van de Verenigde Glasfabrieken, publicist, redacteur van het Glashistorisch Tijdschrift.

 

Een inktpotje: een eenvoudig glazen voorwerp, vaak slordig gemaakt, dat in het grootste deel van de 20e eeuw in geen huishouden ontbrak. Wat is daar nu voor bijzonders aan? Het zou er niet gestaan hebben als niet midden 19e eeuw de algemene leerplicht was ingevoerd. En dat kon pas na het verbod op kinderarbeid en nachtarbeid voor vrouwen. De ontwikkeling van de schrijfkunst zou het overigens moeilijk gehad hebben zonder de uitvinding van de stalen pen, de opvolger van de ganzenveer. Beide danken hun bestaan aan het alfabet, een Griekse bewerking van de Phenicische interpretatie van het Soemerische spijkerschrift.

En zo staat dat simpele inktpotje in een lange traditie die afgebroken werd vanaf 1934, toen Wilhelm Wagenfeld en Andries Copier hun 'design' inktpotten ontwierpen. Want in datzelfde jaar werd de balpen uitgevonden. Wie heeft er tegenwoordig nog een fles inkt in huis?

 

Borrel
Om 16.30 uur sluiten we af met een borrel in de hal van het museum.

 

Aanmelden en kosten
Het RMO vraagt een museumjaarkaart mee te nemen of een kaartje te kopen. De deelname aan het symposium zelf  is gratis. Ook ontvangen alle aanwezigen het boekje met de lezingen van vorig jaar, inclusief het juryrapport en het prijswinnende artikel van Michel Hulst. Aanmelden bij: contact@hethistorischgebruiksglas.nl.


Steun
De stichting Het Historisch Gebruiksglas komt voort uit particulier initiatief, ontvangen geen subsidie en is voor zijn werk afhankelijk van bijdragen. Daarom wordt een bijdrage in de kosten zeer op prijs gesteld. Het bankrekeningnummer is NL61 RABO 0305 0005 19 ten name van het Historisch Gebruiksglas. Dit jaar heeft de stichting de ANBI status verkregen waardoor deelnemers gebruik kan maken van een extra giftenaftrek bij de belastingsopgave.

 

Meer informatie over het werk van de stichting is te vinden op hethistorischgebruiksglas.nl.



Lees meer

_PSL4062.jpg

Nationale Glasdagen Leerdam 2017

Denkt u aan Leerdam, dan denkt u aan… glas. Van vrijdag 8 september tot en met zondag 10 september staat dé glasstad van Nederland in het teken van deze boeiende vorm van (toegepaste) kunst. Op en rond de Zuidwal in Leerdam presenteren meer dan veertig glaskunst handelaren in oud en modern glas, galeries en glaskunstenaars uit Nederland en omliggende landen hun bijzondere collecties voor liefhebbers en verzamelaars. Daarnaast zijn er zaterdag en zondag in het centrum allerlei activiteiten op het gebied van glas. De toegang is gratis.


Kijk op www.glasdagenleerdam.nl voor meer informatie. De Glasdagen Leerdam valt weer samen met Open Monumentendag, waarbij Hofje van Mevrouw Van Aerden haar deuren opent en, naast op de binnenplaats en in de tuin plek biedt aan glaskunstenaars, op zondag ook het podium is voor het Waterliniefestival Oude Hollandse Waterlinie.

 

‘Cultuursnuiven’ en shoppen in Leerdam

Lidia van Ingen van Mooiglas & zo en woordvoerder Glasdagen Leerdam: ‘De eerste editie van de Nationale Glasdagen Leerdam in 2016 is door meer dan 15.000 glasliefhebbers bezocht. Naast de Zuidwal, zijn er dit jaar ook activiteiten op het eiland van LHV De Snoek en in en rond het Hofje van Mevrouw Van Aerden, zoals demonstraties, taxaties, rondleidingen en workshops op het gebied van glas. De beurs is voor alle glasliefhebbers vrij toegankelijk. Tot slot biedt het Hofje, in het kader van het Waterliniefestival Oude Hollandse Waterlinie,een drietal gratis voorstellingen - verteltheater, dancevoorstelling en een muziektheater productie. De voorstellingen vertellen elk op hun eigen manier het verhaal over de invloed van de Waterlinie op boeren, burgers en buitenlui. Kortom, kom ‘cultuursnuiven’ en shoppen in Leerdam.’

Lees meer

 

Glasfabriekje Nanninga.jpg

Expositie: De vergeten glasfabriek van Gerardus Nanninga in Nieuw Buinen, 1960-1980

Van oorsprong was hij machinefabrikant aan het Dwarsdiep in Nieuw Buinen, maar in 1960 schakelde Gerardus Nanninga over op de productie van verpakkingsglas. Glaswerk waarmee zijn geboortedorp vanaf het midden van de 19e eeuw groot geworden was. Terwijl Voorheen Meursing aan het Zuiderdiep en de Glaslaan, de enig overgebleven grote glasfabriek ter plaatse, net als de zusterbedrijven in Leerdam en Schiedam voor massificatie en een verdere industrialisering met lopende banden koos, richtte Nanninga zich op een heel breed productiespectrum van kleinere glasobjecten. Kennelijk waren die voor Meursing niet lonend genoeg.

 

Bij Nanninga werd nog ouderwets geblazen, maar ook werden van Meursing afgedankte, half-industriële persmachines overgenomen. Bij Nieuw Buinens laatste glasfabriek werd niet meer zoals bij Thöne-Bakker en Meursing op turf gestookt, maar op petroleum. Het ging vanaf de meet goed met Nanninga, vandaar dat een aanvrage bij het gemeentebestuur werd ingediend om aan de Glaslaan een nieuwe fabriek te mogen bouwen. Die bouwvergunning werd niet gegund. Met een klein team van zo'n tien mensen werd daarom aan het Dwarsdiep doorgewerkt.

Toen in 1967 tot verbijstering van het eigen personeel en de bevolking van Nieuw Buinen door de directie van de Verenigde Glasfabrieken de vestiging van Voorheen Meursing gesloten werd, bleef Nanninga als enige fabrikant over. In de sowieso al ondermaatse, landelijke geschiedschrijving over de bijzondere glasproductie in Nieuw Buinen wordt zijn fabriek vrijwel niet genoemd. En vergeten is ook dat Nanninga uit liefde voor het vak uit de boedel van Meursing een unieke collectie machines, gereedschappen, ontwerptekeningen en documentatiemateriaal overnam. De enige die dat vroegtijdig onderkende, was glaskunstenaar Cees van Olst uit Diever die kort na de stichting van zijn glasmuseum eind jaren 70 de boedel van Nanninga overnam. Van Van Olsts plan om een historisch verantwoorde remake te stichting van een vroeg 20e eeuwse glasfabriek als die in Nieuw Buinen stonden, is het nooit meer gekomen.

 

Onbekend bleef ook dat Nanninga door het aantrekken van de in Duitsland en Zweden geschoolde glasblazer Günter Hitze een voor Nieuw Buinen geheel nieuwe sierglasproductie opzette. Veelkleurig glaswerk dat op Marktplaats soms wordt aangeboden als afkomstig uit het Venetiaanse Murano. Dankzij schenkingen van Nanninga's drie dochters en schoonzoons kan verzamelaar Henk Brans in de zevende Glaswerk Nieuw Buinen-expositie in het Keramisch Museum Goedewaagen aan de Glaslaan in Nieuw Buinen een unieke presentatie geven van deze laatste fabriek. 

 

Expositie: De vergeten glasfabriek van Gerardus Nanninga in Nieuw Buinen, 1960-1980
8 juli tot en met 1 oktober 2017 

 

Stichting Keramisch Museum Goedewaagen
Glaslaan 29
9521 GG Nieuw Buinen
www.keramischmuseumgoedewaagen.nl
open: ma-vr 10-16 uur, za-zo 13-17 uur

 

 

 

 

 

 

Lees meer

06 Pfaeltzer-1.jpgGalerie Terra Delft presenteert Saskia Pfaeltzer solo

Vanaf 1 juli t/m 23 september is bij Galerie Terra Delft het werk te zien van Saskia Pfaeltzer. Saskia Pfaeltzer is een veelzijdig kunstenares, die al vele malen geëxposeerd heeft in binnen- en buitenland. Haar bronzen beelden staan op veel plekken in de openbare ruimte. Ze werkt niet alleen in Amsterdam, maar heeft ook jaren op de Antillen een atelier gehad. Het werk dat nu te zien is heeft ze vervaardigd in Kecskemét (Hongarije) en in China.

 

Jingdezhen

Vorig jaar heeft Saskia als artist in residence gewerkt in het keramisch werkcentrum Sanbao bij Jingdezhen (CN). Het prachtige porselein heeft ze op geheel eigen wijze verwerkt. Grote vazen beschildert ze met mensfiguren; ze lijken ruw en vlot opgezet en zijn aangevuld met druipende roodbruine vlakken. Het gebruikte goud geeft ze een rijk aanzien. Borden tooit ze met mens- en dierfiguren en ze gebruikt daarbij veelal het karakteristieke blauw. Saskia is namelijk ook een begaafd grafisch kunstenaar: ze illustreerde enkele boeken over filosofen en ontwierp decorstukken voor een opera. Op een aantal glanzend witte porseleinen kommen, van binnen goud geglazuurd, heeft ze een reliëfrand aan de buitenkant aangebracht van de figuren die zo kenmerkend zijn voor haar werk.

 

Contrast

Hoogglans geglazuurde en kleurrijke dierenkoppen vullen de collectie aan, samen met de in Hongarije vervaardigde dansende figuren uit steengoed. De bewegingen van de dansers ogen bijzonder gracieus. Het gebruik van het robuuste steengoed vormt een prachtig contrast met de elegante vormen. Deze figuren staan altijd op een bijpassende console, wat ook geldt voor de veel grotere kariatiden.

 

Voor meer informatie

www.terra-delft.nl

 

 

Lees meer

Nu uit: nummer 233

 

Cover VUV 233 kopie-1.jpg

 

Faience serviezen uit Arnhem

Van 1907 tot 1934 was de Arnhemsche Fayencefabriek een van de belangrijke Nederlandse producenten van moderne keramiek. Behalve sieraardewerk werd ook veel gebruiksaardewerk, met name serviesgoed, gemaakt. In dit artikel van verzamelaar Benno Steenaert wordt uitgebreid de historie en typologie van de Arnhemse serviezen toegelicht.

Schertsen of sprenkelen

In dit artikel van archeologe Mieke Tolboom wordt een opmerkelijke fles uit de Gentse bodem besproken.  In 2013 is op een terrein langs de Sint-Michielsstraat in Gent een opgraving uitgevoerd, waarbij bewoningssporen, huizen, afvalputten en -bakken zijn aangetroffen uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd. Uit één van de zeventiende-eeuwse afvalbakken is een fles met een unieke vorm afkomstig. Deze fles wordt in dit artikel nader besproken.

Perzisch porselein

In het uitgebreide artikel 'Keramiekvondsten uit Enkhuizen als spiegel van de materiële cultuur in een globaliserende wereld' van Sebastiaan Ostkamp, Dieuwertje Duijn en Christiaan Schrickx wordt ingegaan op de opgravingen in Enkhuizen waarbij talloze scherven van importaardewerk uit de late zestiende en de zeventiende eeuw zijn aangetroffen. Hieronder zijn scherven van vier kommen van Perzische fritware. Het zijn de eerste vondsten van deze keramieksoort uit de Nederlandse bodem die als zodanig zijn herkend 

Prijs voor Johan van Loon

15 oktober 2016 ontving Johan van Loon in Keramiekmuseum Princessehof in Leeuwarden de Van Achterbergh-Domhof Prijs 2016. Deze prijs wordt toegekend aan een persoon of instelling die van bijzondere betekenis is voor de ontwikkeling van de hedendaagse keramische kunsten in Nederland. Een interview met de winnaar.

Een fallusbeker uit Sluis

In het Princessehof in Leeuwarden is tot 9 juli van dit jaar de tentoonstelling Sexy Ceramics te zien. Dat  laat veertiende- of vroeg vijftiende-eeuwse voorwerpen van de tentoonstelling  niet op zichzelf staan, bewijst een recentelijk in Sluis (Zeeuws Vlaanderen) opgegraven fallusbeker uit hetzelfde tijdvak.

Inhoud/lid worden

© Vormen uit vuur